Sarsak Elek Makinesi Motor Gücü Nasıl Belirlenir?

Sarsak elek makineleri, madencilik, inşaat agregatları ve endüstriyel malzeme ayrıştırma süreçlerinde kritik bir rol oynar. Bu makinelerin etkin çalışması, motor gücünün doğru belirlenmesine bağlıdır. Yetersiz motor gücü, düşük verimlilik ve sık arızalara yol açarken, aşırı güçlü motorlar gereksiz enerji tüketimine neden olur. Bu makalede, sarsak elek makinesi motor gücünün belirlenmesi sürecini adım adım ele alacak, temel parametreleri inceleyecek ve pratik hesaplama yöntemlerini paylaşacağız. Böylece, mühendisler ve işletme sahipleri için somut bir rehber sunmayı hedefliyoruz.

Motor Gücünü Etkileyen Temel Parametreler

Sarsak elek makinelerinin motor gücü, öncelikle işlenecek malzemenin fiziksel özelliklerine göre şekillenir. Malzeme yoğunluğu, nem oranı, partikül boyutu dağılımı ve aşındırıcılık gibi faktörler, titreşim enerjisinin ne kadar olması gerektiğini doğrudan etkiler. Örneğin, yüksek nemli killer içeren agregalar daha fazla güce ihtiyaç duyar çünkü yapışkanlık titreşim verimini düşürür. Ayrıca, elek yüzeyinin alanı ve katman sayısı da kritik öneme sahiptir; geniş yüzeyler daha yüksek atım gücü talep eder.

Elek geometrisi ve çalışma kapasitesi hesaba katıldığında, motor gücü seçimi daha hassas hale gelir. Standart bir sarsak elek için, saatlik işleme kapasitesi (ton/saat) baz alınarak güç tahmini yapılır. Titreşim frekansı (genellikle 800-3000 devir/dakika) ve amplitüd (2-10 mm) gibi kinematik parametreler, güç ihtiyacını belirler. Pratikte, bu parametreler makine üreticisinin katalog verileriyle doğrulanmalıdır. Aşağıdaki unsurlar, güç hesaplamasında öncelikli olarak değerlendirilmelidir:

• Malzeme akış hızı: Yüksek kapasiteli sistemlerde (örneğin 200 ton/saat), motor gücü 15-30 kW aralığına çıkabilir.
• Titreşim sistemi verimliliği: Eksantrik bloklu sistemler, %80-90 verimlilikle çalışır.
• Eğim açısı: 15-25 derece arası eğimler, malzeme akışını optimize ederek gücü dengeler.

Bu parametrelerin entegrasyonu, motor gücünün %20-30 oranında optimize edilmesini sağlar ve enerji maliyetlerini düşürür.

Motor Gücü Hesaplama Adımları

Motor gücü belirleme süreci, sistematik bir hesaplama ile başlar. İlk adım, istenen kapasiteyi tanımlamaktır: Q (ton/saat) olarak belirleyin. İkinci adım, malzeme yoğunluğunu (ρ, kg/m³) ve yerçekimi ivmesini (g=9.81 m/s²) dikkate alarak kütle akışını hesaplayın. Temel formül, P = (Q * ρ * h * g * sinθ) / (3600 * η) şeklinde uyarlanabilir; burada h elek yüksekliği, θ eğim açısı ve η genel verimliliktir (tipik %75-85).

Kapasite Bazlı Hesaplama

Kapasite odaklı hesaplama için, Q=100 ton/saat, ρ=1600 kg/m³ ve h=1.5 m varsayalım. θ=20° için sinθ≈0.34. η=0.8 alınırsa, P ≈ (100 * 1600 * 1.5 * 9.81 * 0.34) / (3600 * 0.8) ≈ 12.5 kW çıkar. Bu değeri, titreşim faktörü (frekans x amplitüd) ile çarpın; örneğin 1500 devir/dakika ve 5 mm amplitüd için 1.2 katsayısı ekleyin, toplam güç 15 kW olur. Bu yöntem, laboratuvar testleriyle doğrulanmalıdır.

Titreşim Dinamiği Entegrasyonu

Titreşim gücü, F = m * a formülüyle hesaplanır; m elek kütlesi (boş + malzeme), a ivme (ω² * r, ω açısal frekans). 2 kW’lık bir motor için maksimum a=5g’ye ulaşılır. Pratikte, dinamik analiz yazılımları (örneğin SolidWorks Simulation) kullanılarak simüle edin. Adım adım: 1) Elek CAD modelini oluşturun, 2) Malzeme yükünü ekleyin, 3) Frekans taraması yapın, 4) Rezonans dışı çalışma aralığını seçin. Bu, güç marjını %15 artırır ve arıza riskini minimize eder.

Uygulamada Optimizasyon ve Pratik Tavsiyeler

Hesaplamalar tamamlandıktan sonra, saha testleri ile doğrulama şarttır. Motor seçerken, IE3 veya IE4 verim sınıfı asenkron motorlar tercih edin; bunlar %90+ verimlilik sunar. Değişken frekans sürücüleri (VFD) entegre ederek, yük dalgalanmalarına uyum sağlayın. Örnek: Bir çakıl ocağında 20 kW motor, %110 yükte 22 kW’ye çıkar; VFD ile güç tüketimi %20 azalır. Bakım açısından, yatak yağlaması ve balans kontrolü, güç kaybını önler.

Optimizasyon için, çok katmanlı eleklerde her katman için ayrı güç analizi yapın. Yüksek aşındırıcı malzemelerde (örneğin kuvars kumu), %25 ekstra güç rezervi bırakın. Maliyet-fayda analizi: Doğru güç seçimi, yıllık enerji giderlerini 10-15 bin TL düşürebilir. Uzman bir mühendisle çalışarak, özel simülasyonlar yaptırın.

Sonuç olarak, sarsak elek makinesi motor gücünün belirlenmesi, bilimsel hesaplama ve pratik doğrulamayı birleştiren bir süreçtir. Bu yaklaşım, işletmenizin verimliliğini maksimize eder, bakım maliyetlerini azaltır ve uzun vadeli performans sağlar. Doğru adımları izleyerek, ekipman ömrünü uzatabilir ve rekabet gücünüzü artırabilirsiniz.